HỎI: Thưa Luật sư, vừa qua tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa xảy ra sự việc chủ nhà thuê người chặt cây đổ làm chết người đi đường. Sự việc nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội và dư luận có nhiều luồng ý kiến khác nhau. Rất mong Luật sư phân tích, giải đáp về phần trách nhiệm của chủ cây và thợ chặt cây.
ĐÁP: Liên quan đến vụ việc trên, cơ quan có thẩm quyền đã xác định việc cưa hạ cây trước nhà đổ ra đường làm đè chết người đang điều khiển xe máy là do người dân tự thuê thợ về cưa cây, thuộc trách nhiệm quản lý tư nhân; không phải cây xanh công cộng. Do đó, trường hợp này cần phân tích hai nhóm trách nhiệm sau:
I. VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ
1. Đối với người thợ chặt cây (tạm gọi là ông A)
Mặc dù đoạn video ngắn được đăng tải chưa phản ánh toàn bộ nội dung, diễn biến sự việc, tuy nhiên một phần thể hiện rõ cây có kích thước lớn, vị trí sát tuyến đường lưu thông và cưa hạ tại thời điểm có xe cộ lưu thông. Tuy nhiên, khi cưa hạ cây ông A không tính toán, không kiểm soát được hướng cây đổ, không đặt biển cảnh báo, không khoanh vùng nguy hiểm,... Quá trình điều tra xác minh, nếu cơ quan điều tra xác định ông A đã chủ quan, cẩu thả khi thực hiện công việc, không có biện pháp bảo đảm an toàn gây hậu quả làm chết người thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội “Vô ý làm chết người” theo Khoản 1 Điều 128 BLHS 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).
Theo Khoản 1 Điều 128, người phạm tội có thể bị cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
2. Đối với người chủ cây (tạm gọi là ông B)
Đây là vấn đề dư luận quan tâm, tranh luận nhiều hơn. Do chưa có kết luận chính thức từ cơ quan điều tra nên tình trạng của ông B cần đặt ra 02 trường hợp sau:
- Trường hợp xác định ông B không có hành vi có lỗi gây ra hậu quả chết người thì ông B không phải chịu trách nhiệm hình sự đối với hậu quả do ông A gây ra. Không thể buộc ông B có trách nhiệm chỉ vì là chủ sở hữu cây.
VD: Ông B chỉ thuê và trả tiền, còn toàn bộ quá trình cưa hạ cây do ông A phụ trách và tự quyết, ông B không tham gia, không liên quan.
- Trường hợp xác định ông B có hành vi có lỗi gây ra hậu quả chết người thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về Tội “Vô ý làm chết người” theo quy định viện dẫn trên.
VD: Thuê người không có chuyên môn và khả năng thực hiện; tổ chức, tham gia thực hiện hoặc chỉ đạo, yêu cầu thực hiện theo phương pháp nguy hiểm, không đảm bảo an toàn; biết có khả năng gây nguy hiểm nhưng vẫn yêu cầu thực hiện.
II. VỀ TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ
Về căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại, tại Điều 584 BLDS 2015 và hướng dẫn tại Điều 2 Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP quy định người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.
Đối với thiệt hại do cây cối gây ra, tại Điều 604 BLDS 2015 quy định chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý phải bồi thường thiệt hại.
Đối chiếu với tình huống này, quan hệ giữa ông A và ông B là hợp đồng khoán việc, hai bên không có quan hệ lao động nên không thuộc trường hợp bồi thường thiệt hại do người làm công gây ra quy định tại Điều 600 BLDS 2015. Do đó, cần đặt ra các trường hợp sau:
- Trường hợp có căn cứ xác định chỉ duy nhất ông A có lỗi, toàn bộ trách nhiệm bồi thường thiệt hại thuộc ông A;
- Trường hợp có căn cứ xác định ông A và ông B đều có lỗi gây ra hậu quả chết người thì cả 02 phải liên đới chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Căn cứ theo quy định tại Điều 587 BLDS 2015 thì trách nhiệm bồi thường của từng người cùng gây thiệt hại được xác định tương ứng với mức độ lỗi của mỗi người; nếu không xác định được mức độ lỗi thì phải bồi thường thiệt hại theo phần bằng nhau.
Về các khoản tiền phải bồi thường thiệt hại mà gia đình bị hại có thể yêu cầu, trừ trường hợp các bên thỏa thuận, các khoản tiền phải bồi thường thiệt hại được liệt kê cụ thể tại Điều 591 BLDS 2015 và hướng dẫn tại Điều 8 Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP, gồm:
+ Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm theo quy định tại Điều 590 BLDS 2015;
+ Chi phí hợp lý cho việc mai táng;
+ Tiền cấp dưỡng cho những người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp dưỡng, thiệt hại khác do luật quy định;
+ Khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần cho những người thân thích thuộc hàng thừa kế thứ nhất của người bị thiệt hại. Mức bồi thường do các bên thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người có tính mạng bị xâm phạm không quá 100 lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.
Qua sự việc trên, đối chiếu các quy định của pháp luật, Luật sư thông tin đến bạn một số vấn đề pháp lý có liên quan.
Trân trọng./.


