028 3979 8335

Thật - giả, kiểm chứng: Ranh giới từ “buôn chuyện”, bàn tán đến vi phạm pháp luật

“Nghe nói thế này...”, “Không biết có đúng không nhưng nghe kể là...”, “Biết tin gì chưa?” – những câu chuyện truyền miệng tưởng chừng như vô hại đôi khi lại bắt đầu từ thông tin chưa được kiểm chứng. Nghe đồn rồi kể lại, tưởng chỉ là chuyện phiếm, nhưng có những lời nói tưởng như “cho vui” lại khiến người nói bị xử phạt.

Một vụ việc vừa xảy ra tại Hà Tĩnh là lời nhắc đáng chú ý về ranh giới này.

I. Từ một câu chuyện nghe được đến khoản tiền phạt 3,5 triệu đồng

Theo thông tin từ VOV, Công an xã Tùng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh đã xử phạt bà Đ.T.M. số tiền 3,5 triệu đồng do có hành vi xúc phạm nhân phẩm, danh dự của người khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trước đó, trong quá trình buôn bán tại chợ, bà M. nghe người khác bàn tán về đời tư của một người phụ nữ. Mặc dù không biết thông tin đó đúng hay sai và không có căn cứ kiểm chứng, bà M. vẫn kể lại câu chuyện cho nhiều người.

Sau khi xác minh, cơ quan Công an xác định bà M. là người lan truyền thông tin. Ngoài tiền phạt, bà M. còn phải công khai xin lỗi người bị ảnh hưởng.

Điều đáng chú ý ở đây là: bà M. không phải người tạo ra thông tin ban đầu, bà chỉ nghe người khác kể lại.

Nhưng việc “chỉ kể lại” không đồng nghĩa với việc được miễn trách nhiệm nếu nội dung được truyền đi xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác.

Hình ảnh minh họa

II. Pháp luật không cấm mọi câu chuyện, nhưng không phải mọi lời nói đều vô hại

Theo điểm a khoản 3 Điều 8 Nghị định 282/2025/NĐ-CP, hành vi xúc phạm nhân phẩm, danh dự của người khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự; hoặc khiêu khích, trêu ghẹo, lăng mạ, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm của người khác có thể bị phạt tiền từ 3 triệu đồng đến 4 triệu đồng. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 15/12/2025.

Đồng thời, người vi phạm còn có thể bị buộc cải chính thông tin sai sự thật và xin lỗi công khai, tùy trường hợp.

Như vậy, không phải cứ nói về người khác, kể chuyện đời tư hay truyền đạt một thông tin nghe được là đương nhiên vi phạm pháp luật.

Điểm cần lưu ý nằm ở nội dung thông tin và tác động của việc truyền đạt thông tin đó.

III. Đặc biệt cẩn trọng khi thông tin được đưa lên mạng xã hội

Nếu câu chuyện không dừng lại ở phạm vi trò chuyện trực tiếp mà được đăng tải, chia sẻ trên mạng xã hội thì mức độ rủi ro pháp lý có thể cao hơn.

Theo quy định hiện hành, Nghị định 174/2026/NĐ-CP quy định mức phạt từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân; trường hợp thông tin sai sự thật gây hoang mang hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thể thuộc mức phạt từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

Do đó, một câu chuyện được nói trong phạm vi nhỏ và một nội dung được đăng công khai trên Facebook, TikTok, nhóm cộng đồng,… có thể dẫn đến những hệ quả pháp lý rất khác nhau.

IV. Ranh giới giữa xử lý vi phạm hành chính và vi phạm pháp luật hình sự

Ở mức độ nghiêm trọng hơn, hành vi sử dụng lời nói, hình ảnh hoặc các phương thức khác để xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ luật Hình sự.

Trong khi đó, trường hợp bịa đặt hoặc loan truyền những điều mà biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm về Tội vu khống theo Điều 156 Bộ luật Hình sự.

Như vậy, giữa một câu chuyện phiếm và một hành vi vi phạm pháp luật không phải lúc nào cũng có một ranh giới cố định. Cần đánh giá toàn bộ hoàn cảnh, nội dung và mức độ của hành vi.

KẾT LUẬN

Trong đời sống, “buôn chuyện” có thể bắt đầu từ một câu nói rất đơn giản.

Một người nghe – một người kể – một người khác tiếp tục kể.

Nhưng khi thông tin liên quan đến một cá nhân, đặc biệt là thông tin chưa được kiểm chứng về đời tư, danh dự, nhân phẩm, câu chuyện có thể nhanh chóng vượt khỏi phạm vi của một cuộc trò chuyện thông thường.

Pháp luật không cấm con người trao đổi, nhận xét hay bày tỏ quan điểm. Nhưng quyền tự do ngôn luận không đồng nghĩa với quyền tùy ý xâm phạm danh dự, nhân phẩm và quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.

Mọi thắc mắc vui lòng liên hệ VPLS Chợ Lớn, địa chỉ trụ sở 35 Trần Thiện Chánh, phường Hòa Hưng, TP.HCM hoặc số hotline 0903 757 924.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *